AKTUALNOŚCI

Certyfikaty a jednostki uczestnictwa, czyli…

… czym się różnią prawne tytuły uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym?

Środki powierzone przez każdego z inwestorów tworzą masę majątkową funduszu inwestycyjnego. Są one zarządzane przez wyspecjalizowane podmioty, tj. towarzystwa funduszy inwestycyjnych, które uzyskały licencję na prowadzenie działalności udzielaną przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Wpłaty do funduszu i zawarcie umowy z funduszem stanowią podstawę do przydzielenia inwestorowi tytułów uczestnictwa, czyli jednostek uczestnictwa w przypadku funduszy inwestycyjnych otwartych i specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych lub certyfikatów inwestycyjnych w przypadku funduszy inwestycyjnych zamkniętych. Przydzielona liczba tytułów uczestnictwa wskazuje proporcjonalny udział uczestnika w majątku danego funduszu.

Wpłaty uczestników, inwestowane przez fundusz inwestycyjny, tworzą jego portfel inwestycyjny, który stanowi źródło osiąganych przez fundusz dochodów. W trakcie swojego istnienia fundusz inwestycyjny otwarty i specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty zbywa i odkupuje jednostki uczestnictwa, które są przyznane uczestnikowi i odkupywane na jego żądanie, natomiast fundusz inwestycyjny zamknięty emituje certyfikaty inwestycyjne i dokonuje ich wykupu w przypadkach i na zasadach określonych w statucie funduszu.

Największą popularnością w Polsce cieszą się fundusze inwestycyjne otwarte. Mając powyższe na uwadze należy wyjaśnić czym są jednostki uczestnictwa. Jednostka uczestnictwa jako tytuł prawny uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym otwartym oraz w specjalistycznym funduszu inwestycyjnym otwartym stanowi przede wszystkim prawo majątkowe reprezentujące wierzytelność uczestnika wobec funduszu. Jej głównym zadaniem jest ustalenie jaka kwota pieniężna przysługuje w danym momencie uczestnikowi od funduszu inwestycyjnego oraz daje możliwość ustalenia w jakim zakresie uczestnik partycypuje w aktywach netto funduszu. Należy jednak podkreślić, że w przeciwieństwie do certyfikatów inwestycyjnych, jednostki uczestnictwa bezpośrednio nie ucieleśniają żadnego prawa majątkowego uczestnika, natomiast mają na celu ustalenie jego wartości.

W chwili, w której uczestnik zostaje wpisany do odpowiedniego rejestru, zostaje on wierzycielem funduszu inwestycyjnego i może zażądać aby na jego żądanie nastąpiło odkupienie posiadanych przez niego jednostek uczestnictwa, za kwotę wynikającą z podzielenia wartości aktywów netto przez liczbę wszystkich jednostek uczestnictwa, ustaloną na podstawie prowadzonego rejestru uczestników w dniu wyceny.

Należy podkreślić, że najczęściej od wypłacanej uczestnikowi kwoty odliczana jest opłata manipulacyjna, która pokrywa koszty dystrybucji tytułów uczestnictwa w danym funduszu. Ponadto jednostki uczestnictwa nie mogą być zbywane na rzecz osób trzecich, podlegają jednak dziedziczeniu jak również mogą być przedmiotem zastawu. Zaś cechą charakterystyczną jednostek uczestnictwa jest ich ciągła emisja (nieograniczona z góry ilość) i obowiązek odkupienia przez fundusz na każdym etapie. Fundusze muszą w związku z tym stale utrzymywać odpowiednią płynność aktywów. Uczestnik funduszu może bowiem w każdej chwili zażądać odkupienia przez fundusz posiadanych przez niego jednostek, za wyjątkiem sytuacji, kiedy fundusz zawiesi ich odkupywanie.

Tytułem uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym zamkniętym są certyfikaty inwestycyjne. Certyfikat inwestycyjny stanowi niepodzielny papier wartościowy imienny lub na okaziciela, z wyjątkiem publicznych certyfikatów inwestycyjnych, które są emitowane wyłącznie jako papiery wartościowe na okaziciela. Certyfikat inwestycyjny ucieleśnia prawo majątkowe przysługujące uczestnikowi funduszu w postaci wierzytelności pieniężnej względem funduszu. Osoby fizyczne mogą jednak nabyć certyfikaty inwestycyjne funduszu inwestycyjnego zamkniętego emitującego wyłącznie certyfikaty inwestycyjne, które zgodnie ze statutem funduszu nie będą oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, jeżeli dokonają jednorazowo zapisu na certyfikaty o wartości nie mniejszej niż równowartość w złotych 40 000 euro.

Co do zasady, certyfikaty inwestycyjne na okaziciela reprezentują takie same prawa majątkowe. Dopuszczalne uprzywilejowania mogą dotyczyć tylko certyfikatów inwestycyjnych imiennych, które są emitowane przez fundusze inwestycyjne zamknięte z wydzielonymi subfunduszami, w których wyłącznie certyfikaty inwestycyjne związane z danym subfunduszem reprezentują jednakowe prawa majątkowe oraz fundusze sekurytyzacyjne, w których poszczególne serie certyfikatów mogą reprezentować różne prawa określone, np. w zakresie wysokości udziału w dochodach funduszu, czy wysokości udziału w wypadku likwidacji funduszu.

Co do zasady certyfikat inwestycyjny uprawnia do jednego głosu na zgromadzeniu inwestorów, natomiast należy wskazać, że w tym przypadku istnieje możliwość uprzywilejowania certyfikatu w zakresie prawa głosu, jednak dopuszczalne jest przyznanie nie więcej niż dwóch głosów na certyfikat.

Statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może także przewidywać prawo pierwszeństwa do objęcia certyfikatów w kolejnej emisji przez dotychczasowych posiadaczy certyfikatów, proporcjonalnie do liczby już posiadanych.

Podobnie jak w funduszach inwestycyjnych otwartych, inwestowanie w fundusze inwestycyjne zamknięte skutkuje uzyskaniem statusu uczestnika funduszu. Elementem koniecznym nabycia statusu uczestnika tego rodzaju funduszu jest rejestracja jego tytułu uczestnictwa bądź w rejestrze lub ewidencji uczestników funduszu, bądź też na jego rachunku papierów wartościowych, albo fizyczne wręczenie dokumentu (papieru wartościowego) ucieleśniającego taki tytuł uczestnictwa.

Jak wyżej wskazano, oba typy tytułów uczestnictwa posiadają swoje cechy szczególne. W związku z łatwością zbywania jednostek uczestnictwa i otwartym charakterem funduszu inwestycyjnego otwartego, a co za tym idzie największą dostępnością są one obecnie najpopularniejszą formą inwestowania. Certyfikaty inwestycyjne dają zaś możliwość znacznie dalej idącego wpływu na politykę inwestycyjną danego funduszu, jednak są one kierowane do o do ograniczonej grupy inwestorów.

Materiał przygotowała Kancelaria Snażyk Cytowski Granicki

logo2

Umowa Inwestycyjna – prezentujemy podręcznik dla ambitnych!

Z wielką dumą prezentujemy nasz poradnik skierowany do startupowców rozważających podjęcie negocjacji z inwestorem. Zapraszamy do pobrania i lektury: Partnerem projektu jest PKO Bank Polski S.A.

Dowiedz się więcej

Podsumowujemy!

Postanowiliśmy podsumować nasze ostatnie działania komunikacyjne. Zapraszamy do zapoznania się m.in. z artykułami i relacjami video z wystąpień. Nie zapomnijcie też o naszej infografice dot. umów inwestycyjnych: LINK

Dowiedz się więcej

Umowa Inwestycyjna – o czym pamiętać przed jej podpisaniem ?

Wiele razy pisaliśmy już o tym jak wygląda umowa inwestycyjna i na co zwrócić w niej uwagę, jest to jednak zagadnienie tak ważne i często poruszane, postanowiliśmy znowu podzielić się naszym doświadczeniem w tym...

Dowiedz się więcej

Podstawowe obowiązki banków w świetle Common Reporting Standard (CRS)

Komentarz praktyczny ma na celu przybliżenie konsekwencji regulacyjnych dla banków wynikających z Wielostronnego porozumienia właściwych władz w sprawie automatycznej wymiany informacji finansowych (w tym wdrożenia pakietu CRS dla banków w Polsce), w tym zasad...

Dowiedz się więcej