AKTUALNOŚCI

FIO, SFIO czy FIZ – podstawowe różnice pomiędzy różnymi rodzajami funduszy inwestycyjnych

 

Podstawowym zadaniem funduszy inwestycyjnych jest gromadzenie kapitałów pochodzących najczęściej od drobnych inwestorów, a następnie lokowanie ich w stworzony przez siebie portfel inwestycyjny.

Fundusze inwestycyjne zostały stworzone dla inwestorów, którzy chcieliby zrealizować zyski na rynku finansowym, ale nie potrafią lub nie mają czasu samodzielnie dokonywać analiz finansowych, na bieżąco śledzić zmian zachodzących na rynku kapitałowym i podejmować decyzji inwestycyjnych. Lokowanie środków pieniężnych w zinstytucjonalizowanych formach wspólnego inwestowania – jakimi są fundusze inwestycyjne – zapewnia bezpieczeństwo powierzonych środków, płynność inwestycji, profesjonalne zarządzanie, niższe koszty oraz rozproszenie ryzyka inwestycyjnego w porównaniu z indywidualnym inwestowaniem na giełdzie. Fundusze stanowią także doskonałą alternatywę wobec tradycyjnych lokat długoterminowych w bankach.

Fundusze inwestycyjne realizują zatem ideę wspólnego inwestowania, czyli pozyskują środki finansowe dużej liczby, zazwyczaj drobnych inwestorów, by zapewnić zbliżone możliwości inwestycyjne do oferujących duży kapitał. Dysproporcja pomiędzy niezagospodarowanymi kapitałami a sposobami ich zainwestowania na rynku finansowym spowodowała powstanie instytucji wspólnego inwestowania.

Towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI) są instytucjami, które odpowiedzialne są za zarządzanie funduszami inwestycyjnymi. Według polskiego prawa są one organami funduszy. Jedynie TFI mogą zakładać fundusze, zarządzać nimi oraz reprezentować je wobec osób trzecich. Nie istnieją żadne ograniczenia dotyczące liczby nowych, a następnie zarządzanych przez pojedyncze towarzystwa funduszy inwestycyjnych. W procesie zarządzania i działalności funduszy inwestycyjnych oprócz samego funduszu oraz TFI, będącego jego organem, znajduje się wiele innych podmiotów.

Wśród nich można wymienić:

  • depozytariuszy,
  • podmioty zarządzające funduszami inwestycyjnymi na zlecenie,
  • podmioty prowadzące dystrybucję tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych,
  • podmioty prowadzące rejestry uczestników funduszy inwestycyjnych.

W Polsce mamy możliwość inwestowania w 3 różne rodzaje funduszy inwestycyjnych. Są nimi: fundusze inwestycyjne otwarte zwane FIO, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte zwane SFIO, fundusze inwestycyjne zamknięte zwane FIZ.

Najpopularniejszą formą inwestowania są fundusze inwestycyjne otwarte (FIO). Tytułami uczestnictwa emitowanymi przez FIO są jednostki uczestnictwa. Korzyścią FIO jest ich elastyczność poprzez możliwość rozpoczęcia, jak i zakończenia inwestycji w dowolnym czasie. FIO mogą posiadać nieograniczoną liczbę uczestników. Jednostki uczestnictwa FIO nie mogą być zbywane na rzecz osób trzecich, podlegają jednak dziedziczeniu jak również mogą być przedmiotem zastawu. Wachlarz polityk inwestycyjnych FIO jest niezwykle szeroki: od funduszy obligacyjnych, skarbowych, po fundusze akcyjne. Należy przy tym pamiętać, że to od rodzaju polityki inwestycyjnej zależy poziom ryzyka danej inwestycji. Wśród FIO znajdziemy zatem fundusze relatywnie bezpieczne jak i te agresywne, które dają jednak szanse osiągnięcia wysokiej stopy zwrotu z inwestycji. Co do zasady wycena jednostek uczestnictwa FIO odbywa się codziennie, pozwala to na częstą weryfikację uzyskanej stopy zwrotu.

W ramach FIO funkcjonuje obligatoryjny podmiot nadzorujący jakim jest zgromadzenie uczestników funduszu. Jego wyłącznym zadaniem jest podejmowanie decyzji w kluczowych dla funduszu kwestiach wymienionych w UFI, w tym związanych ze zmianą charakteru funduszu lub z połączeniem lub przejęciem zarządzania funduszem przez inne towarzystwo lub spółkę zarządzającą.

Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO). To z całą pewnością najmniej popularny rodzaj funduszy inwestycyjnych. W swej istocie są zbliżone do FIO. Jednak w stosunku do FIO, SFIO mają możliwość ograniczenia w statucie kręgu podmiotów, które mogą być jego uczestnikami. Pomimo, iż SFIO emitują podobnie jak FIO jednostki uczestnictwa, to zarówno uczestnictwo w nich, jak również możliwość odkupywania jednostek może podlegać dodatkowym ograniczeniom. Co istotne, limity inwestycyjne SFIO, w porównaniu z limitami FIO mogą być bardziej liberalne, stwarzając zarządzającym większą swobodę w budowaniu portfeli inwestycyjnych tego rodzaju funduszy. W SFIO istnieje możliwość powołania rady inwestorów, która kontroluje realizację celu inwestycyjnego funduszu i polityki inwestycyjnej oraz stosowanie ograniczeń inwestycyjnych.

Fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ). Uczestnictwo w FIZ może podlegać stosunkowo największym ograniczeniom spośród wszystkich omawianych rodzajów funduszy. Fundusze zamknięte są kierowane do doświadczonych inwestorów świadomych swoich celów inwestycyjnych i ryzyka. Jedną z podstawowych różnic między otwartymi i zamkniętymi funduszami inwestycyjnymi jest płynność tytułów uczestnictwa oraz czas trwania inwestycji uczestnika funduszu.

FIZ może być utworzony na czas nieokreślony i na czas określony. Zakończenie jego działalności następuje po przeprowadzeniu likwidacji skutkującej umorzeniem certyfikatów i wypłatą uczestnikom środków pieniężnych. FIZ charakteryzuje w miarę stała liczba certyfikatów, zaś jej zwiększenie może nastąpić wyłącznie w drodze kolejnych emisji certyfikatów. Certyfikaty inwestycyjne emitowane przez FIZ mogą być zbywane na rynku wtórnym. Część z nich notowana jest również na giełdzie.

FIZ mają znacznie większe możliwości inwestycyjne niż fundusze otwarte i umożliwiają swobodniejsze dopasowanie polityki inwestycyjnej do preferencji konkretnego inwestora. Oferta FIZ jest zazwyczaj kierowana do węższego kręgu uczestników, przez co cechuje się on niższą płynnością. FIZ są coraz częściej produktami dedykowanymi, zdarza się również, że FIZy mają wyłącznie jednego uczestnika. Ponadto FIZ charakteryzują niższe koszty prowadzonej działalności.

Kolejnym charakterystycznym elementem FIZ jest utworzenie obligatoryjnego organu kontrolnego, którym może być rada inwestorów lub zgromadzenie inwestorów. Głównym zadaniem rady inwestorów jest kontrolowanie realizacji celu inwestycyjnego i polityki inwestycyjnej oraz przestrzeganie ograniczeń inwestycyjnych. Drugim wskazanym organem jest zgromadzenie inwestorów, które posiada większe uprawnienia niż rada inwestorów, mając większą możliwość wpływania na funkcjonowanie funduszu. Zgromadzenie inwestorów pełni zarówno funkcję kontrolną jak i funkcję organu stanowiącego. Część uprawnień zgromadzenia inwestorów, UFI pozostawia regulacjom statutowym konkretnych funduszy, pozwalając na dość elastyczne kształtowanie jego pozycji prawnej w funduszu. Jednakże przyznaje mu również szczególne uprawnienia na mocy przepisów bezwzględnie obowiązujących. Wycena certyfikatów inwestycyjnych FIZ dokonywana jest z częstotliwością nie rzadszą, niż raz na trzy miesiące. Przeważająca większość FIZ określa wysokość swoich aktywów właśnie raz na kwartał, zatem ustalenie stopy zwrotu z inwestycji w certyfikaty inwestycyjne możliwe jest co do zasady tylko cztery razy w roku kalendarzowym.

Większość zalet funduszy inwestycyjnych wynika z istoty wspólnego inwestowania. Do podstawowych korzyści, które osiąga inwestor, rezygnując z samodzielnego lokowania swoich środków pieniężnych na rynku finansowym i decydując się na inwestycję w fundusze inwestycyjne, można zaliczyć: dywersyfikację portfela, profesjonalne zarządzanie, relatywnie niskie koszty funkcjonowania na rynku finansowym, dużą płynność inwestycji, elastyczność wyboru strategii inwestycyjnej, bezpieczeństwo inwestycji, nieograniczony pośredni dostęp do instrumentów rynku finansowego, przewagę konkurencyjną nad innymi formami inwestowania, usługi dodatkowe dla uczestników funduszy.

Wśród wad związanych z inwestowaniem środków pieniężnych w fundusze inwestycyjne można wymienić: ryzyko poniesienia straty, rozwodnienie zysku, brak bezpośredniego wpływu na politykę inwestycyjną, limity inwestycyjne, koszty związane z inwestycją, opodatkowanie inwestycji.

Materiał przygotowała Kancelaria Snażyk Cytowski Granicki

logo2

Umowa Inwestycyjna – prezentujemy podręcznik dla ambitnych!

Z wielką dumą prezentujemy nasz poradnik skierowany do startupowców rozważających podjęcie negocjacji z inwestorem. Zapraszamy do pobrania i lektury: Partnerem projektu jest PKO Bank Polski S.A.

Dowiedz się więcej

Podsumowujemy!

Postanowiliśmy podsumować nasze ostatnie działania komunikacyjne. Zapraszamy do zapoznania się m.in. z artykułami i relacjami video z wystąpień. Nie zapomnijcie też o naszej infografice dot. umów inwestycyjnych: LINK

Dowiedz się więcej

Umowa Inwestycyjna – o czym pamiętać przed jej podpisaniem ?

Wiele razy pisaliśmy już o tym jak wygląda umowa inwestycyjna i na co zwrócić w niej uwagę, jest to jednak zagadnienie tak ważne i często poruszane, postanowiliśmy znowu podzielić się naszym doświadczeniem w tym...

Dowiedz się więcej

Podstawowe obowiązki banków w świetle Common Reporting Standard (CRS)

Komentarz praktyczny ma na celu przybliżenie konsekwencji regulacyjnych dla banków wynikających z Wielostronnego porozumienia właściwych władz w sprawie automatycznej wymiany informacji finansowych (w tym wdrożenia pakietu CRS dla banków w Polsce), w tym zasad...

Dowiedz się więcej