AKTUALNOŚCI

Likwidacja funduszy inwestycyjnych – informacje ogólne

W myśl art. 249 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi z dnia z dnia 27 maja 2004 r. (dalej jako: u.f.i.), likwidacja funduszu inwestycyjnego jest procesem zmierzającym do zakończenia działalności przez fundusz w drodze ustania jego bytu prawnego, w celu zaspokojenia wszystkich wierzytelności wobec funduszu przysługujących z jakichkolwiek tytułów prawnych, w szczególności w drodze zbycia jego aktywów, ściągnięcia należności funduszu, zaspokojenia jego wierzycieli i umorzeniu certyfikatów inwestycyjnych bądź jednostek uczestnictwa przez wypłatę uzyskanych środków pieniężnych uczestnikom funduszu, proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich tytułów uczestnictwa w funduszu, przy czym zbywanie aktywów funduszu powinno być dokonywane z należytym uwzględnieniem interesów uczestników funduszu inwestycyjnego.

Rozpoczęcie likwidacji funduszu inwestycyjnego powoduje zaprzestanie prowadzenia przez fundusz działalności określonej przez art. 3 ust. 1 u.f.i., a polegającej na lokowaniu środków pieniężnych. Wskazać przy tym należy, że z rozpoczęciem likwidacji nie ustaje byt prawny funduszu, dochodzi tylko do zmiany przedmiotu, czy też celu działalności z lokowania środków, na zaspokojenie wierzycieli funduszu, w tym jego uczestników. Stosownie do treści art. 246 ust. 3 u.f.i. rozwiązanie funduszu następuje dopiero po przeprowadzeniu jego likwidacji. Byt prawny funduszu ustaje dopiero po ziszczeniu się przesłanek określonych przez art. 251 u.f.i. Zgodnie bowiem z tym przepisem, po dokonaniu czynności likwidacyjnych i zawiadomieniu Komisji Nadzoru Finansowego (dalej też jako: KNF) likwidator funduszu składa wniosek do sądu rejestrowego o wykreślenie funduszu z rejestru funduszy inwestycyjnych. Zatem de iure byt prawny funduszu inwestycyjnego ustaje po uprawomocnieniu się postanowienia o wykreśleniu funduszu inwestycyjnego z rejestru funduszy prowadzonego przez sąd rejestrowy, tj. Sąd Okręgowy w Warszawie.

Co istotne z punktu widzenia uczestników zlikwidowanego funduszu inwestycyjnego, zgodnie z argumentacją wyprowadzoną z art. 6 ust. 3 u.f.i. za wcześniej nieujawnione lub niewykonane zobowiązania zlikwidowanego funduszu jego uczestnicy nie ponoszą odpowiedzialności. Wskazany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący a jego wykładnia literalna prowadzi wprost do wniosku, iż chodzi o wyłączenie odpowiedzialności uczestnika za wszelkie zobowiązania funduszu, w tym zatem również wcześniej nieujawnione lub niewykonane zobowiązania funduszu zlikwidowanego. Ponadto istota funduszu inwestycyjnego polega na powołaniu nowej osoby prawnej, wydzieleniu określonej masy majątkowej z majątku inwestora do majątku funduszu inwestycyjnego, na tym tle przypisanie inwestorowi odpowiedzialności za zobowiązania funduszu jawiłoby się jako sprzeczne z istotą funduszu inwestycyjnego.

Szczegółowe postępowanie likwidacyjne zostało unormowane w przepisach art. 248–251 u.f.i. oraz w wydanym na podstawie art. 252 u.f.i. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie trybu likwidacji funduszy inwestycyjnych, (dalej jako: rozporządzenie). Regulacja ta ma na celu zabezpieczenie realizacji wszystkich roszczeń zarówno osób trzecich, jak i uczestników funduszu w stosunku do likwidowanego funduszu. Z określonej w art. 252 u.f.i. delegacji do wydania rozporządzenia, wywieść należy, że podstawowymi wartościami, które chronić mają regulacje rozporządzenia są sprawne przeprowadzenie procesu likwidacji funduszu, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników funduszu oraz jego wierzycieli.

Ustawa o funduszach inwestycyjnych, w art. 246 ust. 1 reguluje wiele zdarzeń prawnych powodujących konieczność rozwiązania funduszu, które następuje dopiero po przeprowadzeniu jego likwidacji. Wspomniane zdarzenia prawne, uzasadniające postawienie funduszu w stan likwidacji, można podzielić na dwie kategorie.

W pierwszej mieszczą się zdarzenia uniemożliwiające prowadzenie przez fundusz działalności statutowej, jak np. brak organu zarządzającego, czy też brak banku pełniącego funkcję depozytariusza. W ramach drugiej kategorii znajdują się zdarzenia leżące po stronie samego funduszu lub towarzystwa, wśród nich można wyróżnić upływ okresu określonego w statucie jako czasu trwania funduszu, o ile postanowiono go ograniczyć, czy też rozwiązanie funduszu na podstawie stosownej uchwały rady inwestorów czy zgromadzenia inwestorów.

Powyższe stanowi również, iż katalog przyczyn rozwiązania funduszu inwestycyjnego ma charakter otwarty, a zatem istnieje możliwość szerszego niż ustawowy określenia przesłanek likwidacji funduszu inwestycyjnego na poziomie statutowym. Zgodnie zaś z § 1 pkt 1 rozporządzenia – otwarcie likwidacji funduszu następuje z dniem wystąpienie jednej z przesłanek, o której mowa w art. 246 ust. 1 u.f.i.

Zgodnie z dyspozycją art. 248 ust. 1–3 u.f.i. funkcję likwidatora funduszu pełni co do zasady bank depozytariusz, jeżeli Komisja nie wyznaczy innego likwidatora. Ponadto:

– likwidatorem funduszu inwestycyjnego, który został utworzony na czas określony, może być towarzystwo zarządzające tym funduszem, pod warunkiem, że na dzień wydania zezwolenia na utworzenie tego funduszu statut funduszu inwestycyjnego będzie wskazywał towarzystwo jako likwidatora funduszu inwestycyjnego;

– likwidatorem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, który nie jest publicznym funduszem inwestycyjnym zamkniętym, może być towarzystwo zarządzające tym funduszem, pod warunkiem że statut funduszu inwestycyjnego będzie wskazywał towarzystwo jako likwidatora funduszu inwestycyjnego.

W wyniku nowelizacji u.f.i. na mocy ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw z dnia 31 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 615) doprecyzowano powyższe regulacje, poprzez wprowadzenie do art. 248 ust. 1a oraz 2b, zgodnie z którymi:

„1a. Jeżeli depozytariuszowi zostało cofnięte zezwolenie na wykonywanie działalności przez ten podmiot lub takie zezwolenie wygasło, likwidatorem funduszu jest towarzystwo zarządzające tym funduszem przed dniem wystąpienia przesłanki rozwiązania funduszu.”

„2b. Jeżeli towarzystwu, o którym mowa w ust. 2 i 2a, zostało cofnięte zezwolenie na wykonywanie działalności przez towarzystwo lub takie zezwolenie wygasło, likwidatorem funduszu jest depozytariusz.”

Niezmiennie jednak, u.f.i. jako podmioty wyłącznie legitymowane do przeprowadzenia likwidacji funduszy inwestycyjnych wskazuje depozytariusza danego funduszu bądź towarzystwo funduszy inwestycyjnych, zarządzające tym funduszem przed dniem wystąpienia przesłanki rozwiązania funduszu.

Umowa Inwestycyjna – prezentujemy podręcznik dla ambitnych!

Z wielką dumą prezentujemy nasz poradnik skierowany do startupowców rozważających podjęcie negocjacji z inwestorem. Zapraszamy do pobrania i lektury: Partnerem projektu jest PKO Bank Polski S.A.

Dowiedz się więcej

Podsumowujemy!

Postanowiliśmy podsumować nasze ostatnie działania komunikacyjne. Zapraszamy do zapoznania się m.in. z artykułami i relacjami video z wystąpień. Nie zapomnijcie też o naszej infografice dot. umów inwestycyjnych: LINK

Dowiedz się więcej

Umowa Inwestycyjna – o czym pamiętać przed jej podpisaniem ?

Wiele razy pisaliśmy już o tym jak wygląda umowa inwestycyjna i na co zwrócić w niej uwagę, jest to jednak zagadnienie tak ważne i często poruszane, postanowiliśmy znowu podzielić się naszym doświadczeniem w tym...

Dowiedz się więcej

Podstawowe obowiązki banków w świetle Common Reporting Standard (CRS)

Komentarz praktyczny ma na celu przybliżenie konsekwencji regulacyjnych dla banków wynikających z Wielostronnego porozumienia właściwych władz w sprawie automatycznej wymiany informacji finansowych (w tym wdrożenia pakietu CRS dla banków w Polsce), w tym zasad...

Dowiedz się więcej