AKTUALNOŚCI

Stanowisko KNF z dnia 11 lipca 2016 r. w sprawie konwersji/zamiany jednostek uczestnictwa

W dniu 11 lipca 2016 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: „KNF”) wykonując zadanie z zakresu zapewnienia prawidłowości funkcjonowania rynku kapitałowego wydała stanowisko o sygnaturze DFI/I/4037/85/1/2016 skierowane do towarzystw funduszy inwestycyjnych, banków depozytariuszy i agentów transferowych. Stanowisko to jest trzecią wypowiedzią nadzorcy w przedmiocie nieprawidłowości wykrytych przy realizacji konwersji/zamiany jednostek uczestnictwa. Pierwotne stanowisko KNF zostało wydane w dniu 30 marca 2015 r. a pierwotny termin dostosowawczy dla rynku upłynął w dniu 16 października 2015 r. Rynek towarzystw funduszy inwestycyjnych, w tym m.in. za pośrednictwem Izby Zarządzających Funduszami i Aktywami podjął dyskusję z nadzorcą.

Zasadniczą stawką w tej dyskusji jest kwestia opodatkowania zleceń zamiany jednostek uczestnictwa podatkiem dochodowym od zysków kapitałowych w wysokości 19%. Dotychczasowa praktyka izb skarbowych zwalniała czynności zamiany jednostek uczestnictwa pomiędzy subfunduszami źródłowym i docelowym tego samego funduszu inwestycyjnego otwartego ze względu na charakterystyczną cechę jednoczesności dokonywania czynności składających się na zamianę jednostek uczestnictwa. Brak tej cechy spowodować może odmienną interpretację izb skarbowych i uznanie różnicy pomiędzy kwotą nabycia a umorzenia jednostek między subfunduszami za podstawę opodatkowania ww. podatkiem. Taki scenariusz uczyniłby długoletnią praktykę rynkową mniej atrakcyjną dla uczestników. Podkreślenia wymaga, że praktyka ta służyła niejednokrotnie poszukiwaniu przez uczestników subfunduszy, w ramach jednego funduszu, nowej polityki inwestycyjnej tego samego usługodawcy (np. po wypracowaniu zysków przez subfundusz akcyjny czy zmiennej alokacji uczestnik dokonywał zamiany, w celu ochrony zysków i przenosił się do subfunduszu obligacyjnego czy ochrony kapitału). Praktyka ta nie stanowiła formy unikania opodatkowania przez uczestników bowiem subfundusz docelowy dokonywał przydziału jednostek uczestnictwa według wartości jednostek umorzonych w funduszu źródłowym. W tym aspekcie sprawa nie dotyczy zleceń konwersji gdzie występuje podatek od zysków kapitałowych.

KNF, co zrozumiałe, nie podejmuje się analizy zagadnień podatkowych w omawianym stanowisku. Nadzorca zwraca w szczególności uwagę na następujące okoliczności:

  • nie jest możliwa realizacja przelewu dotyczącego części odkupieniowej zlecenia zamiany/konwersji bez poprzedzenia tej czynności dokonaniem odpowiedniego wpisu w rejestrze (subrejestrze) uczestników funduszu/subfunduszu źródłowego;
  • tytuł prawny do dokonania przelewu środków pieniężnych pochodzących z umorzenia jednostek uczestnictwa funduszu/subfunduszu źródłowego na rachunek funduszu/subfunduszu docelowego powstaje dopiero w momencie dokonania wpisu w rejestrze (subrejestrze) uczestników;
  • dokonanie wpłaty poprzedza uzyskanie statusu uczestnika funduszu, dla którego sformalizowania konieczny jest wpis do rejestru uczestników;
  • wpis do rejestru uczestników ma charakter konstytutywny tj. nabycie wynikających z niego praw następuje z chwilą wpisania osoby nabywającej do rejestru uczestników.

Ponadto KNF kwestionuje prawidłowość modeli realizacji zleceń zamiany/konwersji polegających na dokonywaniu przepływów środków pieniężnych jedynie w wysokości różnicy pomiędzy wartością zleceń nabycia i odkupienia jednostek uczestnictwa funduszu/subfunduszu źródłowego, co powoduje dokonanie przelewu pieniężnego w kwocie netto (kompensacja). KNF podkreśla, że rozliczenie pomiędzy funduszem/subfunduszem źródłowym i docelowym w kwocie netto (zagregowanej, zbiorczej) jest niedopuszczalne w związku z obowiązkiem dokonania wpłaty na nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.

Aby podważyć dopuszczalność przeprowadzenia procesu konwersji/zamiany KNF posiłkuje się również argumentacją cywilistyczną. W ocenie KNF, kompensata pomiędzy wierzycielami wzajemnymi, na podstawie art. 489 Kodeksu cywilnego możliwa jest jedynie w przypadku wystąpienia przesłanki jednoczesności wierzytelności (fundusze źródłowy i docelowy zdaniem KNF nie znajdują się w takiej sytuacji). Abstrahując od zasadności wykładni art. 489 Kodeksu cywilnego wskazujemy, że KNF niejednokrotnie krytycznie odnosił się do możliwości stosowania konstrukcji cywilnoprawnych do rynku funduszy inwestycyjnych. W tym przypadku nadzorca zdecydował inaczej.

Przedmiotowe stanowisko KNF, jest wyrazem konsekwentnego podtrzymania dotychczas wydanych przez KNF stanowisk w przedmiotowej sprawie, w ramach których sekwencja czynności w wypadku zbywania jednostek uczestnictwa przez fundusz winna być następująca: najpierw zostaje dokonana wpłata na jednostki uczestnictwa i zdarzenie to kreuje obowiązek funduszu zbycia jednostek uczestnictwa, w wyniku czego dopiero może dojść do czynności konwencjonalnej następczej, tj. dokonania wpisu nabycia jednostek uczestnictw do rejestru uczestników. Zaś rozwiązaniem nieakceptowanym przez KNF jest realizacja zlecenia nabycia jednostek uczestnictwa, która nastąpiłaby bez odpowiedniej wpłaty środków pieniężnych. Tym samym wyklucza to prawidłowość dotychczasowej praktyki rynkowej w zakresie konwersji/zamiany jednostek uczestnictwa.

KNF wezwała adresatów stanowiska do zgodnej kooperacji i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości, bez podania terminu na dokonanie tych zabiegów przez rynek. Ze względu na doniosłość stawki zagadnienia, w naszej ocenie sprawa nie posiada oczywistego zakończenia.

Umowa Inwestycyjna – prezentujemy podręcznik dla ambitnych!

Z wielką dumą prezentujemy nasz poradnik skierowany do startupowców rozważających podjęcie negocjacji z inwestorem. Zapraszamy do pobrania i lektury: Partnerem projektu jest PKO Bank Polski S.A.

Dowiedz się więcej

Podsumowujemy!

Postanowiliśmy podsumować nasze ostatnie działania komunikacyjne. Zapraszamy do zapoznania się m.in. z artykułami i relacjami video z wystąpień. Nie zapomnijcie też o naszej infografice dot. umów inwestycyjnych: LINK

Dowiedz się więcej

Umowa Inwestycyjna – o czym pamiętać przed jej podpisaniem ?

Wiele razy pisaliśmy już o tym jak wygląda umowa inwestycyjna i na co zwrócić w niej uwagę, jest to jednak zagadnienie tak ważne i często poruszane, postanowiliśmy znowu podzielić się naszym doświadczeniem w tym...

Dowiedz się więcej

Podstawowe obowiązki banków w świetle Common Reporting Standard (CRS)

Komentarz praktyczny ma na celu przybliżenie konsekwencji regulacyjnych dla banków wynikających z Wielostronnego porozumienia właściwych władz w sprawie automatycznej wymiany informacji finansowych (w tym wdrożenia pakietu CRS dla banków w Polsce), w tym zasad...

Dowiedz się więcej