AKTUALNOŚCI

Zawieszenie zbywania jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych i jego konsekwencja dla uczestników

Zgodnie z dyspozycją art. 82 ustawy o funduszach inwestycyjnych („UFI”) jedną z fundamentalnych cech funduszu inwestycyjnego otwartego („fio”) jest gotowość do ciągłego zbywania i odkupywania jednostek uczestnictwa, z częstotliwością i na zasadach opisanych w statucie danego funduszu (przy czym częstotliwość nie może być mniejsza niż raz na 7 dni). Co do zasady, nabywanie jednostek uczestnictwa nie jest uzależnione od spełnienia konkretnych przesłanek, w szczególności podmiot nabywający nie musi uzyskać uprzednio statusu uczestnika danego fio (nie musi posiadać już wcześniej nabytych jednostek uczestnictwa). Dlatego też w doktrynie porównuje się często sytuację prawną funduszu w tym zakresie do sytuacji oferenta związanego ofertą przez określony czas (w tym przypadku – przez cały czas trwania funduszu), a sama umowa nabycia (zbycia przez fio) jednostek uczestnictwa zostaje zawarta każdorazowo, gdy zainteresowany podmiot przyjmie ofertę i dokona wpłaty określonej kwoty.

Powyższy obowiązek podlega kilku wyłączeniom, wśród których rozróżnia się obligatoryjne i fakultatywne zawieszenie zbywania jednostek uczestnictwa. Spośród przypadków obligatoryjnego zawieszenia zbywania jednostek uczestnictwa wymienić należy:

  1. czasowe zawieszenie zbywania (i odkupywania) jednostek uczestnictwa opisane w art. 87b ust. 3 UFI – w przypadku zwołania zgromadzenia uczestników fio – na okres od dnia poprzedzającego zgromadzenie do dnia zgromadzenia,
  2. czasowe zawieszenie zbywania (i odkupywania) jednostek uczestnictwa opisane w art. 227b UFI – na skutek wydania przez Komisję Nadzoru Finansowego („KNF”) decyzji w tym przedmiocie – na okres wskazany w treści decyzji (przy czym decyzja taka musi być uzasadniona interesem uczestników fio),
  3. trwałe zawieszenie zbywania (i odkupywania) jednostek uczestnictwa opisane w art. 246 ust. 3 UFI – w związku z rozpoczęciem likwidacji fio, począwszy od dnia rozpoczęcia likwidacji.

Wśród przypadków fakultatywnego zawieszenia zbywania jednostek uczestnictwa wymienia się zaś:

  1. czasowe zawieszenie zbywania jednostek uczestnictwa określone w art. 84 ust. 2 UFI – na skutek przekroczenia określonej w statucie wielkości aktywów fio (przy czym statut powinien przewidywać warunki wznowienia zbywania jednostek),
  2. czasowe zawieszenie (i również fakultatywne odkupywanie) zbywania jednostek uczestnictwa określone w art. 84 ust. 3 i 4 UFI – w przypadku braku możliwości wiarygodnej wyceny istotnej części aktywów funduszu z przyczyn od niego niezależnych – na okres 2 tygodni lub za zgodą i na warunkach określonych przez KNF – na okres od ponad 2 tygodni do 2 miesięcy.

Co oznacza jednak czynność zawieszenia zbywania jednostek uczestnictwa dla samych uczestników fio?

Przede wszystkim, w niemal każdym przypadku – zawieszenie zbywania jednostek uczestnictwa skutkuje wstrzymaniem powiększania się aktywów danego fio (skoro bowiem fundusz nie zbywa jednostek uczestnictwa, na jego rachunek nie wpływają dodatkowe wpłaty). Pomimo , że zazwyczaj w danym fio nie ustala się górnej granicy jego aktywów, omawiany efekt trudno uznać za korzystny dla uczestników, bowiem bezpośrednia konsekwencją wzrostu wielkości aktywów funduszu jest rozłożenie stałych kosztów funkcjonowania funduszu na większe aktywa i ich proporcjonalny spadek w relacji do aktywów funduszu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przekroczenie określonej wielkości aktywów funduszu, z uwagi na przyjętą politykę inwestycyjną może powodować trudności w osiągnięciu celu inwestycyjnego funduszu. Z tego względu na etapie tworzenia niektórych fio zawiera się odpowiednie regulacje w statucie funduszu, głównie w zakresie określenia procedur wznowienia zbywania jednostek uczestnictwa w przypadku spadku wartości aktywów netto funduszu – poniżej poziomu, przy którym fundusz był uprawniony do zawieszenia zbywania jednostek uczestnictwa i który umożliwia osiągnięcie celu inwestycyjnego funduszu.

Fakultatywne zawieszenie zbywania jednostek uczestnictwa może być również połączone z zawieszeniem odkupywania jednostek uczestnictwa (w przypadku braku możliwości wiarygodnej wyceny istotnej części aktywów funduszu z przyczyn od niego niezależnych), co wiąże się z faktem, że uczestnik fio nie może z niego „wyjść” przez wskazany okres.

Osobną kwestią jest wystąpienie obligatoryjnego zawieszenia zbywania jednostek uczestnictwa, które należy traktować wyłącznie jako skutek implikujących je zdarzeń, a nie samo zdarzenie. Co również istotne, obligatoryjne zawieszenie zbywania jednostek uczestnictwa połączone jest obligatoryjnie z zawieszeniem ich odkupywania. O ile nie wymaga komentarza zawieszenie zbywania jednostek uczestnictwa w przypadku zwołania walnego zgromadzenia uczestników fio (gdyż jest to zawieszenie krótkotrwałe i niejako „techniczne” dla celów ewidencji uczestników na zgromadzeniu) oraz w przypadku rozpoczęcia likwidacji fio (gdyż oznacza to, że likwidator fio przystępuje do „spieniężania” jego aktywów celem zaspokojenia wierzycieli, a następnie – uczestników funduszu) to w razie zawieszenia zbywania jednostek uczestnictwa ze względu na wydaną decyzję KNF, uczestnicy fio powinni uważnie przyjrzeć się takiemu przypadkowi. Decyzja taka podejmowana jest bowiem przez KNF relatywnie rzadko i z ważnych względów związanych z interesem uczestników fio. Przypadek taki należy więc traktować jako wyraźne ostrzeżenie przed konkretnymi nieprawidłowościami w funkcjonowaniu danego fio.

Umowa Inwestycyjna – prezentujemy podręcznik dla ambitnych!

Z wielką dumą prezentujemy nasz poradnik skierowany do startupowców rozważających podjęcie negocjacji z inwestorem. Zapraszamy do pobrania i lektury: Partnerem projektu jest PKO Bank Polski S.A.

Dowiedz się więcej

Podsumowujemy!

Postanowiliśmy podsumować nasze ostatnie działania komunikacyjne. Zapraszamy do zapoznania się m.in. z artykułami i relacjami video z wystąpień. Nie zapomnijcie też o naszej infografice dot. umów inwestycyjnych: LINK

Dowiedz się więcej

Umowa Inwestycyjna – o czym pamiętać przed jej podpisaniem ?

Wiele razy pisaliśmy już o tym jak wygląda umowa inwestycyjna i na co zwrócić w niej uwagę, jest to jednak zagadnienie tak ważne i często poruszane, postanowiliśmy znowu podzielić się naszym doświadczeniem w tym...

Dowiedz się więcej

Podstawowe obowiązki banków w świetle Common Reporting Standard (CRS)

Komentarz praktyczny ma na celu przybliżenie konsekwencji regulacyjnych dla banków wynikających z Wielostronnego porozumienia właściwych władz w sprawie automatycznej wymiany informacji finansowych (w tym wdrożenia pakietu CRS dla banków w Polsce), w tym zasad...

Dowiedz się więcej